Wie een medicijn nodig heeft, gaat naar de huisarts en de apotheek. Maar een groeiende groep mensen slaat die stap over en bestelt online, buiten elk medisch toezicht om. Het Trimbos-instituut gaat in opdracht van minister Sophie Hermans van Volksgezondheid onderzoeken wie dat doet en waarom. De resultaten worden in de loop van volgend jaar verwacht.

Waar het over gaat

Het gaat vooral om middelen die normaal alleen op recept te krijgen zijn: benzodiazepinen, in de volksmond "benzo's", en de sterke pijnstiller oxycodon. Daarnaast circuleren er allerlei zogeheten designerdrugs en namaakgeneesmiddelen.

Het gemeenschappelijke kenmerk is dat de koper niet weet wat hij binnenkrijgt. Bij een namaakmiddel kan de dosering of de samenstelling volledig afwijken van wat op de verpakking staat: te veel werkzame stof, te weinig, of iets heel anders. Zonder arts die meekijkt, is er niemand die dat opmerkt voordat het misgaat.

Waarom nu

De aanleiding is niet abstract. Het Trimbos wijst op tientallen sterfgevallen die mogelijk te maken hebben met medicatie van één website, Funcaps. Een van de gedocumenteerde gevallen is Joshua, die twee jaar geleden op zijn 24e overleed door een combinatie van online bestelde chemische pillen. Zijn moeder, Regina Hobé, komt in de berichtgeving aan het woord.

Dat maakt dit onderzoek anders dan een routinematige inventarisatie. Er is een concreet signaal dat het online kopen van medicijnen mensen het leven kan kosten, en de vraag is nu hoe groot en hoe wijdverbreid dat probleem is.

Wat de deskundigen zeggen

Laura Smit-Rigter, landelijk coördinator van het Drugs Informatie en Monitoring Systeem bij het Trimbos, wijst op een verschuiving in gedrag: mensen kunnen op een heel laagdrempelige manier aan dit soort middelen komen, met een paar klikken en zonder gesprek met een arts.

Toxicoloog Corine Bethlehem van het Erasmus MC benadrukt de medische kant. Het probleem is niet alleen dat de middelen op zichzelf risicovol zijn, maar dat combinaties en onbekende samenstellingen de gevaren onvoorspelbaar maken.

Wat er nodig is

Het advies dat uit de berichtgeving naar voren komt, richt zich op de zorg zelf. Artsen en apothekers zouden dit onderwerp meer prioriteit moeten geven: waarschuwen voor de gevolgen, het gesprek aangaan met gebruikers, en alerter zijn op signalen dat iemand buiten het reguliere circuit om middelen gebruikt.

Dat is een bescheiden conclusie voor een probleem dat levens kost, en dat is precies waarom het onderzoek er komt. Voordat je een fenomeen kunt aanpakken, moet je weten wie het betreft. Op dit moment weet niemand precies hoe groot de groep is die op deze manier medicijnen koopt, en juist dat gat wil het Trimbos vullen.