Het kabinet wil steviger optreden tegen de Russische schaduwvloot en zo de Russische oorlogskas raken. Daarvoor verruimt Nederland de regels om verdachte schepen te inspecteren, te enteren en zo nodig aan de ketting te leggen. Het gaat om schepen die de internationale sancties tegen Rusland omzeilen.
Wat is de schaduwvloot?
De schaduwvloot bestaat uit een grote groep oudere olietankers waarmee Rusland zijn olie toch kan blijven verkopen, ondanks de westerse sancties. De schepen varen vaak onder wisselende of onduidelijke vlaggen, zijn matig onderhouden en zijn lang niet altijd goed verzekerd. Daarmee ontwijken ze niet alleen de sancties, maar vormen ze ook een risico. Een lek of aanvaring met zo'n tanker kan grote milieuschade veroorzaken, en Europese veiligheidsdiensten vrezen bovendien dat sommige schepen worden gebruikt voor spionage of sabotage rond kabels en pijpleidingen op de zeebodem.
Meer bevoegdheden op zee
Het kabinet wil de kustwacht en de marine meer ruimte geven om schepen te controleren, bijvoorbeeld op hun verzekering en hun vlagregistratie. Schepen zonder geldige registratie kunnen dan makkelijker worden aangehouden. Zo hoopt Nederland een deel van de omstreden vloot uit de vaart te halen, of op zijn minst de doorvaart moeilijker te maken.
Juridische grenzen
De aanpak stuit wel op de grenzen van het internationale zeerecht. Schepen die onder een geldige buitenlandse vlag varen, genieten normaal gesproken bescherming van hun vlaggenland, en een kuststaat mag ze niet zomaar tegenhouden. Juist daarom richt Nederland zich op schepen zonder deugdelijke registratie: daar is meer juridische ruimte om op te treden. Het kabinet zoekt binnen die kaders naar manieren om steviger in te grijpen.
Samen met Europa
Nederland staat niet alleen. Verschillende Europese landen scherpen hun regels aan om de schaduwvloot aan te pakken, en de Europese Unie breidt haar sanctielijsten met verdachte schepen stap voor stap uit. Door nationale wetgeving en Europese afspraken op elkaar te laten aansluiten, willen de landen voorkomen dat de vloot simpelweg uitwijkt naar een ander deel van de zee. Voor Nederland, met zijn drukke kust en grote havens, is dat een direct belang.
