Wat lang sciencefiction leek, is nu gedemonstreerd in een operatiekamer voor dieren. Onderzoekers van de Universiteit van Californië in San Diego hebben voor het eerst mensachtige robots operaties laten uitvoeren op levende varkens. De robots verwijderden bij de dieren een galblaas, een ingreep die ook bij mensen veel wordt gedaan.
Hoe het werkte
De onderzoekers gebruikten humanoïde robots: machines met een romp en armen, oorspronkelijk niet gebouwd voor de operatiekamer. De robots werden op afstand bestuurd door chirurgen. Die zaten achter een console met een 3D-beeldscherm en vertaalden hun eigen handbewegingen via de besturing naar de bewegingen van de robotarmen. Bij de ene ingreep werkte één robot samen met een menselijke assistent, bij de andere twee robots samen, steeds volledig onder menselijke controle.
Waarom dit bijzonder is
Er bestaan al langer operatierobots, zoals de bekende systemen die chirurgen helpen bij kijkoperaties. Maar dat zijn dure, gespecialiseerde machines die alleen voor chirurgie zijn ontworpen. Het nieuwe zit erin dat hier algemene, veel goedkopere humanoïde robots werden ingezet, het soort machine dat ook voor andere taken kan worden gebruikt. Dat maakt de aanpak in potentie veel toegankelijker en flexibeler.
De haken en ogen
Tegelijk zijn de beperkingen groot. De operaties duurden langer dan gebruikelijk en de chirurgen moesten de robots geregeld bijstellen en opnieuw positioneren. De robots handelen niet zelfstandig: elke beweging komt van de mens die ze bestuurt. Het gaat bovendien om een eerste test op dieren; van toepassing bij mensen is voorlopig geen sprake, en daar is nog veel onderzoek voor nodig.
De belofte voor later
Toch prikkelt de proef de verbeelding. Als de techniek verder rijpt, zouden chirurgen op afstand kunnen opereren op plekken waar geen dure apparatuur of gespecialiseerde artsen zijn: kleine ziekenhuizen, afgelegen gebieden, misschien ooit zelfs een ramp- of oorlogsgebied. Voorlopig is het vooral een veelbelovende demonstratie, met nadruk op belovend én demonstratie: de mens blijft aan de knoppen, en de operatiekamer voor mensen is nog ver weg.
