Het Vaticaan heeft de banden verbroken met de traditionalistische Priesterbroederschap Sint Pius X (SSPX). Aanleiding is een bisschopswijding die de broederschap in Zwitserland voltrok zonder toestemming van de paus. Rome beschouwt dat als een schismatische daad — een breuk met de kerk — en spreekt van excommunicatie, meldt onder meer CBS News.
Wat er gebeurde
De SSPX wijdde nieuwe bisschoppen zonder de vereiste goedkeuring van Rome. Bij katholieke bisschopswijdingen is die pauselijke toestemming verplicht; wie zich daar niet aan houdt, plaatst zich buiten de kerkelijke orde. Het Vaticaan had vooraf gewaarschuwd dat de stap zou leiden tot de zwaarste kerkelijke maatregel. Toen de wijding toch doorging, volgde een automatische excommunicatie van de betrokken bisschoppen; volgens meerdere internationale media gaat het om zes bisschoppen.
De maatregel raakt niet alleen hen. Ook priesters en gelovigen die zich formeel aan de broederschap verbonden voelen, plaatsen zichzelf volgens Rome buiten de volledige gemeenschap met de kerk.
Wie is de SSPX?
De Priesterbroederschap Sint Pius X werd in 1970 opgericht door de Franse aartsbisschop Marcel Lefebvre. De broederschap kwam voort uit verzet tegen de hervormingen van het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) en houdt vast aan de traditionele Latijnse liturgie en een behoudende geloofsleer. Wereldwijd telt de beweging naar schatting honderdduizenden aanhangers.
De broederschap verdedigt de nieuwe wijdingen met een beroep op noodzaak: zonder eigen bisschoppen kan zij op termijn geen priesters meer wijden en dreigt zij uit te sterven.
Echo van 1988
De situatie doet sterk denken aan 1988. Toen wijdde Lefebvre eveneens bisschoppen zonder toestemming van Rome, wat hem en de betrokkenen een automatische excommunicatie opleverde. Die straffen werden in 2009 door paus Benedictus XVI opgeheven, in een poging tot toenadering. Tot een volledige verzoening tussen Rome en de SSPX kwam het echter nooit; de nieuwe wijdingen zetten dat conflict op scherp.
Ook in Nederland
De kwestie heeft ook een Nederlandse kant. De SSPX is met een kleine gemeenschap in Utrecht aanwezig. Een betrokken priester noemde de breuk tegenover RTV Utrecht "heel jammerlijk en spijtig". Voor de gelovigen die zich met de broederschap verbonden voelen, betekent de excommunicatie een pijnlijke bevestiging van de kloof met de kerk waartoe zij zich willen rekenen.
Wat de gevolgen op langere termijn zijn, is onzeker. De geschiedenis leert dat zo'n breuk jaren, zo niet decennia, kan voortduren — maar ook dat de deur naar verzoening in de kerk zelden helemaal dichtgaat.
