Op de diepste plek van Nederland moet een compleet nieuw dorp verrijzen. In de Zuidplaspolder, tussen Rotterdam en Gouda, zijn er plannen voor duizenden woningen op ruim vier meter onder NAP. Na jaren voorbereiding komt de bouw dichterbij, maar tegelijk groeit de vraag of het wel verstandig is om juist hier te bouwen.
Woningnood duwt de bouw vooruit
De aantrekkingskracht van de locatie is vooral praktisch. De Randstad kampt met een groot tekort aan woningen, en de Zuidplaspolder biedt ruimte voor een fors nieuw woongebied met een aanzienlijk aandeel betaalbare huizen. Voor de betrokken gemeente is dat een zwaarwegend argument: hier kunnen in één keer veel gezinnen aan een huis worden geholpen, met groen en ruimte eromheen.
Het water wil omhoog
Daar staat een fundamenteel bezwaar tegenover. De polder ligt diep onder zeeniveau, en dat maakt waterveiligheid tot een kernvraag. Bij hevige regen moet het water ergens heen, en deskundigen waarschuwen dat de druk op zo'n diep gelegen gebied groot is. "Het water wil hier omhoog", vatte een onderzoeker de zorg samen. Ook bodemdaling speelt mee: de slappe veengrond zakt langzaam verder weg, wat de opgave op de lange termijn ingewikkelder maakt.
Strijd om de waterberging
De spanning kwam tot een hoogtepunt in een geschil over de waterberging. Het waterschap wil voldoende ruimte om bij extreme neerslag het waterpeil te laten schommelen, terwijl de gemeente aanvankelijk met minder marge rekende. Dat verschil van inzicht belandde bij de Raad van State, die zich over de plannen moet buigen. De uitkomst bepaalt mede onder welke voorwaarden er gebouwd mag worden.
Bouwen mét het water
Steeds vaker gaat de discussie niet meer over de vraag óf er gebouwd wordt, maar hóe. Er wordt gedacht aan klimaatbestendige oplossingen als drijvende of amfibische woningen en huizen op palen, die tegen een stootje kunnen als het water stijgt. Zo zou het nieuwe dorp een proeftuin kunnen worden voor bouwen in een nat en dalend landschap.
Daarmee raakt de kwestie aan een breder Nederlands dilemma. Het land heeft dringend woningen nodig, maar wil dat wel op een veilige manier doen. De Zuidplaspolder wordt zo een testgeval: lukt het om verstandig te bouwen op het laagste punt van het land, of blijkt het verleggen van deze grens uiteindelijk een stap te ver?
