Nederland profiteert van de onrust in de Amerikaanse wetenschap. Via een speciaal wervingsfonds heeft ons land tientallen internationale topwetenschappers binnengehaald, van wie het overgrote deel, ongeveer 29, uit de Verenigde Staten komt. Voor de Nederlandse universiteiten is het een unieke kans om schaars toptalent aan te trekken.
Een fonds om talent te lokken
De komst van de onderzoekers loopt via een landelijk fonds dat speciaal is opgezet om internationale wetenschappers naar Nederland te halen. Volgens de Rijksoverheid is er een budget van enkele tientallen miljoenen euro's beschikbaar, gezamenlijk opgebracht door het ministerie van Onderwijs en onderzoeksfinancier NWO. Per wetenschapper is een fors bedrag gereserveerd om een onderzoeksplek en een team op te bouwen.
De binnengehaalde onderzoekers werken aan uiteenlopende, maatschappelijk belangrijke thema's, van kunstmatige intelligentie en kwantumtechnologie tot kankeronderzoek, vaccins en klimaatwetenschap. Zij komen deels van gerenommeerde Amerikaanse universiteiten.
Waarom ze de VS verlaten
De achtergrond van deze verhuizing ligt in de Verenigde Staten. Onder de regering-Trump is er fors bezuinigd op wetenschappelijk onderzoek en staat de positie van de wetenschap onder druk. Onderzoeksbudgetten werden gekort en subsidies geschrapt, waardoor onderzoekers hun werk zagen stagneren of hun baan verloren. Voor een deel van hen werd het buitenland daardoor aantrekkelijker.
Nederland biedt hun niet alleen financiering, maar ook een omgeving met academische vrijheid en stabiele onderzoeksinstellingen. Juist die combinatie maakt ons land in deze fase aantrekkelijk voor wie in de VS klem is komen te zitten.
Onderdeel van een Europese wedloop
Nederland is niet het enige land dat zijn kans grijpt. Ook Frankrijk, Duitsland, Spanje en België werken aan regelingen om ontheemde wetenschappers binnen te halen. Er is met andere woorden een Europese wedloop om talent gaande, waarin landen elkaar beconcurreren om de beste onderzoekers.
Voor Nederland is het binnenhalen van deze eerste groep een opsteker, maar ook een test. De echte winst moet blijken uit wat de wetenschappers hier de komende jaren tot stand brengen, en of ze op de lange termijn blijven. Voorlopig overheerst het besef dat de Amerikaanse aderlating voor de Nederlandse wetenschap een onverwachte kans is.
