Water uit lucht halen is geen nieuw idee. Elke ontvochtiger in een kelder doet het, en er bestaan al jaren materialen die vocht opnemen en weer afstaan. De moeilijkheid zit in de omstandigheden waaronder het moet werken: in een vochtige kelder is het makkelijk, in een droge streek waar je het water echt nodig hebt, is het dat niet.

Daar zit de claim van onderzoekers van de Universiteit van Kiel, die met een materiaal met de aanduiding CAU-10-H tot 1,8 liter water per kilogram per dag wonnen bij een luchtvochtigheid van 18 procent.

Hoe het werkt

CAU-10-H behoort tot de metaal-organische roosters, kristallijne materialen met een enorme inwendige oppervlakte vol microscopische holtes. In die holtes hechten watermoleculen zich vast. Verwarm je het materiaal daarna tot ongeveer 70 graden, dan laat het het water weer los en kun je het opvangen.

Dat is meteen de energievraag van het hele concept: die 70 graden moeten ergens vandaan komen. De onderzoekers wijzen op zonnewarmte of restwarmte van industriële processen, wat aannemelijk is in precies de droge, zonnige gebieden waar het materiaal nuttig zou zijn.

Waarom dit onderzoek er wel toe doet

De opbrengst per kilo is niet het interessantste cijfer, want de wetenschappelijke literatuur staat vol met veelbelovende sorptiematerialen die het laboratorium nooit verlieten. Wat dit werk onderscheidt, is de schaal waarop het gemaakt is: ongeveer dertig kilogram, zo'n zestig keer meer dan eerdere laboratoriumbatches, met een geschatte productieprijs van 12 tot 14 dollar per kilo.

Dat is ook waar de onderzoeksleider zelf de nadruk op legt. "Dit brengt praktische toepassingen van onze materialen binnen bereik", zei professor Norbert Stock. "We hebben aangetoond dat ze niet alleen in het laboratorium werken, maar ook op een economisch haalbare schaal geproduceerd kunnen worden." Het resultaat is gepubliceerd in vakbladen op het gebied van materiaalchemie en chemische technologie.

Wat er nog niet is aangetoond

Voor de goede orde: dit is geen apparaat en zeker geen product. Een aantal vragen blijft open, en die zijn precies de vragen die bepalen of dit ooit ergens een kraan wordt.

Hoeveel energie kost een liter water in de praktijk? Hoeveel opname- en afgiftecycli haalt het materiaal voordat het achteruitgaat? Hoe gedraagt het zich buiten, met stof, temperatuurschommelingen en vervuiling? Op die punten is nog weinig gepubliceerd.

De juiste maat

Er is een vast patroon in berichtgeving over technologie die water uit lucht haalt: het wordt gepresenteerd als antwoord op waterschaarste, en dat is het niet. Voor huishoudelijk gebruik in een dorp is een kilo materiaal met 1,8 liter per dag geen oplossing; daarvoor zijn tonnen materiaal en veel warmte nodig.

Waar het wél iets kan betekenen, is op kleine schaal en op plekken zonder alternatief: noodvoorzieningen, afgelegen posten, meetstations. Dat is bescheidener dan de koppen suggereren, maar het is echt, en de stap naar dertig kilo maakt het aannemelijker dan de meeste beloften in dit vakgebied.